Weekoverzicht uitspraken omgevingsrecht
# ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6322: Awb, Wro; planschade, tegemoetkoming in natura, compenserend bpl niet tijdig vastgesteld, supermarkt wegbestemd, begroting waardevermindering, voorwaardelijke bestemming, risico op leegstand, referentietransacties, normaal maatschappelijk risico, korting wegens eigen inkomsten uit voortgezet gebruik, zelf in de zaak voorzien, inschakeling STAB, (Rb Zeeland-West-Brabant 21/1829)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6364: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, afmeren vaartuigen, strijd met geldend bpl, gebruik en kleine reparatiewerkzaamheden onder overgangsrecht, dubbel afmeren niet onder overgangsrecht (Rb Gelderland 19/3861)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6396: Awb, Wnb; positieve weigering natuurvergunning, kunstmestfabriek, positieve weigering, ontvankelijkheid MOB, verzoek terugkomen op tussenuitspraak, conclusie AG, niet één-en-hetzelfde project, 18 december-uitspraak, vergunningplicht, einduitspraak na tussenuitspraak (Rb Zeeland-West-Brabant 20/5709)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6105: Awb, Chw, Wro; inpassingsplan, 380 kV-verbinding, herstelbesluit, betonmortelcentrale, gevolgen voor bouwmogelijkheden en bedrijfsvoering niet onevenredig, einduitspraak na tussenuitspraak
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6391: Awb, Wro; bpl, 5 woningen, beleidsregel woningbouwinitiatieven, nieuw beleid na intentieovereenkomst niet betrokken, omgevingsvisie, actieplan woningbouw, voorwaarden in intentieovereenkomst, woon- en leefklimaat, tussenuitspraak
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6379: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, geluidhinder, fictieve situatie, relativiteit (Rb Zeeland-West-Brabant 20/7453)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6373: Awb, Wabo; intrekking persoonsgebonden gedoogbeslissing, handhaving, last onder dwangsom, bewoning recreatiewoning, gedoogbeslissing geen besluit, overtreder, eigenaar, laten gebruiken, ten tijde van beslissing op bezwaar geen civielrechtelijke stappen, inwonend kleinkind, artikel 8 EVRM, Verdrag inzake de rechten van het kind, evenredigheid, begunstigingstermijn (Rb Rotterdam 22/6168, 22/6169, 22/5970 en 22/5971)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6362: Awb, Wabo; omgevingsvergunning wijzigen openbare weg, vergunning van rechtswege, nadien genomen primair besluit herroepen, doorzending naar college, behandelen als bezwaar, redelijke termijn (Rb Noord-Nederland 21/2103 en 21/3106)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6363: Awb, Wro; bpl, vormaanpassing bestemmingsvlak “Wonen”, ontsluiting
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6321: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, uitbreiden woning, aanbouw zijkant (Rb Zeeland-West-Brabant 23/2586)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6326: Awb, Chw, Wro; bpl verbrede reikwijdte, multifunctionele politielocatie, inspraak, alternatieven, doorkruising historisch pad, niet betrokken in belangenafweging, geluidsoverlast, tussenuitspraak
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6334: Awb, Chw, Wro ; bpl, vrijstaande woning, geen tweedelijns bebouwing, stedenbouwkundige structuur, ontsluiting, geen zelfbewoningsplicht, redelijke termijn
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6345: Awb, Wro; bpl, 37 woningen, alternatieve invulling, verkeersveiligheid, parkeren, bezonning
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6330: Awb, Wro; bpl, acht grondgebonden rijwoningen, bouwhoogte, geluidsoverlast
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6361: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, legaliseren hekwerk, strijd met bpl, welstand, second opinion, geen vaste gedragslijn, artikel 1 Eerste protocol EVRM, redelijke termijn (Rb Rotterdam 21/6268)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6335: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, parkeerplaats, geitenhouderij met horecafunctie, functieaanduiding “Parkeerterrein” betekent niet per definitie aanvaardbaar, zichtlijnen, openheid (Rb Midden-Nederland 22/5478)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6392: Awb, Wnb; lasten onder bestuursdwang, onrechtmatige overname en bezit, diersoorten met beschermde status, CITES, bewijslast legale herkomst, overtredingen, evenredigheid (Rb Rotterdam 22/5760)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6372: Awb, Wro; bpl, herontwikkeling winkelcentrum, 50 woningen, inspraak, supermarkt, ander initiatief, gelegenheid te onderbouwen, onvoldoende concreet, omgevingsverordening, Dienstenrichtlijn,
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6389: Awb, Wro; bpl, opslagloods voor detailhandel, nut en noodzaak, alternatieven, akoestisch onderzoek, VNG-brochure, afwijking van richtafstand onvoldoende gemotiveerd, uitvoerbaarheid, tussenuitspraak
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6374: Awb, Waterwet; spoedeisende bestuursdwang, brand, producent kunststof pallets, bluswater met gesmo;ten plastic in zwetsloot, uitbreiding juridische grondslag besluit in beroep, geen overtreder, geen functionele pleger (Rb Noord-Nederland 22/4450)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6386: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, berging, gewijzigde aanvraag, wijziging in bezwaar naar oorspronkelijke aanvraag niet mogelijk, geen ondergeschikte aard, belangenafweging, welstand, redelijke termijn (Rb Rotterdam 21/5686)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6337: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, aanlegsteiger, strijd met bpl vanwege breedte, uitleg planregels, gelijkheidsbeginsel (Rb Rotterdam 23/123)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6349: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, gehandeld in strijd met omgevingsvergunningen, 248 woningen en parkeervoorzieningen, overtreding, verdeling parkeerplaatsen per woningbouwcategorie niet kenbaar (Rb Noord-Holland 22/6270)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6385: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, horecagebiedsplan, vrijstelling exploitatievergunningplicht, verbouw bank en apotheek tot viswinkel, bezwaar niet-ontvankelijk, geen verschoonbare termijnoverschrijding, geen bijzondere omstandigheden (Rb Rotterdam 23/1330)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6382: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, gebruik pand voor laden en lossen, apv, Activiteitenbesluit, geluidhinder, redelijke termijn (Rb Zeeland-West-Brabant 23/1814)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6338: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, handhaving, last onder dwangsom, reclame-uitingen op voorgevel pand, bouwwerk, Wet Bibob, vrees gebruik voor strafbare feiten, verkoop namaakartikelen, evenredigheid (Rb Amsterdam 23/2055 en 23/6941)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6365: Awb, Wro; bpl, vergroting supermarkt en parkeerterrein, sloop woningen
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6355: Awb, Wabo; omgevingsvergunningen afwijken bpl, gecoördineerde voorbereiding, hoogspanningsmasten, tijdelijke werkwegen en werkterrein, usp bpl
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6371: Awb, Chw, Wro; bpl vervanging sociale huurwoningen, huurdersvereniging, belanghebbende, participatie, keuze voor sloop/nieuwbouw, cultuurhistorische waarde, parkeren, verkeer, economische uitvoerbaarheid
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6370: Awb, Wbb; handhaving, last onder dwangsom, brand geblust met verontreinigd blusschuim, PFAS, sanering niet adequaat, artikel 13 Wbb, overtreder, functionele pleger, niet toe te rekenen
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6381: Awb, Wabo; omgevingsvergunning afwijken bpl, tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten, 52 appartementen, bezwaar niet-ontvankelijk, concurrent, geen rechtstreeks belang (Rb Zeeland-West-Brabant 23/662)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6352: Awb, Wro; bpl, borging naleving beeldkwaliteitsplan, herstelbesluit, einduitspraak na tussenuitspraak
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6369: Awb, Wabo; omgevingsvergunning kappen, 14 platanen, verordening fysieke leefomgeving, overlast wortelopdruk (Rb Den Haag 23/4298)
*ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6394: Awb: boete, renovatiewerkzaamheden appartementen, Arbeidsomstandighedenbesluit, asbest, bescherming werknemers, geen preventieve maatregelen, geen overschrijding redelijke termijn (Rb Gelderland 23/1925 en 23/1932)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6331: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, verwijderen bootoverkapping, bouwwerk, hydraulische palen, overtreding, geen vergunning verleend (Rb Midden-Nederland 23/5935)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6360: Awb, Wm; aanwijzingsbesluit inzamelingslocatie containers groente- en fruitafval, apv, evidente privaatrechtelijke belemmering, noodzaak, beleidsregels, hinder
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6368: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, permanente bewoning recreatieobjecten, controles toezichthouders, verklaringen gebruikers, overtreding, overtreder (Rb Gelderland 24/4807 en 24/4808)
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6329: Awb, Chw, Wro; bpl, 21 woningen, woningbehoefte, woonvisie, structuurvisie, doelgroepenverordening, archeologiue, relativiteit,
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6317: Awb, Wm; aanwijzingsbesluit inzamelingslocatie, vervanging systeem rolcontainers
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6328: Awb, Wro; bpl, 24 woningen, stedenbouwkundige aspecten
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6377: Awb, Wm; aanwijzingsbesluit inzamelingslocatie, hinder, aantasting privacy
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6316: Awb, Wm; aanwijzing opstelplaats huiscontainers
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6376: Awb, Wm; aanwijzingsbesluit inzamelingslocatie
* Rechtbank Midden-Nederland 23 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6855: Awb, Chw, Wabo; omgevingsvergunningen, 15 woningen en 16 tiny houses, Wnb, quickscan, haas, konijn
* Rechtbank Rotterdam 23 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14946 en ECLI:NL:RBROT:14945: Awb, Wet dieren; boete, bezoedelde pluimveekarkassen, geen gering risico voor volksgezondheid, evenredigheid, geen verminderde verwijtbaarheid, redelijke termijn
* College van Beroep voor het bedrijfsleven 23 december 2025, ECLI:NL:CBB:2025:681: Awb, Meststoffenwet; boete, bedrijfsintern transport, bewijslast, redelijke termijn
* ABRvS 22 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6260: Awb, Chw, Wro; vovo, bpl, transformatie tennispark naar woningen, hoogbouw, rendement zonnepanelen, parkeren, verkeer
* ABRvS 22 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6258: Awb, wabo; vovo en kortsluiten, aanvraag omgevingsvergunning bouwen, afwijken bpl en milieu, groengasinstallatie, Denox-installatie en stoken stookketels op vet in plaats van aardgas, niet tijdig beslist op aanvraag, termijn alsnog beslissen, vvgb gemeenteraad (Rb Noord-Nederland 25/1508)
¶ Rechtbank Gelderland 19 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11272: Awb, Ow; vovo, maatwerkvoorschrift voor doden wolf, invulling zorgplicht, probleemwolf, afwijkend en onvoorspelbaar gedrag, noodzaak, tijdsverloop
* Rechtbank Oost-Brabant 19 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8273: Awb, Wabo; wijziging omgevingsvergunning milieu en bouwen, diervoederbedrijf, bedrijfstijden, bouwkundige aanpassingen, geuroverlast, geuronderzoek, beleidsregel
¶ Rechtbank Zeeland West-Brabant 18 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:9047: Awb, Ow; handhaving, last onder dwangsom, opslag auto’s, autohandel, geen strijd met bpl, geen overtreding
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 18 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:9063: Awb, Ow; vovo, handhaving, last onder dwangsom, gebruik woning voor zorg aan kinderen, strijd met bpl, brandveiligheid, zienswijzemogelijkheid, begunstigingstermijn te kort, belangenafweging, huidige situatie, één overgebleven kind, belangenafweging
¶ ABRvS 18 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6210: Awb, Ow; vovo en kortsluiten, omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit kappen, twee bomen in buurtmoestuin, bomenverordening, beleidsnotitie, criteria met wegingsfactor, zelfde gronden als in beroep, tegenadvies, Bomeneffectanalyse niet noodzakelijk, vaste verblijfplaats vleermuizen niet aannemelijk (Rb Amsterdam 24/4735)
* ABRvS 18 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6213: Awb, Wnb; vovo, ontheffing vangen en doden 429 steenmarters per jaar, bescherming weidevogels, verzoek opheffen voorziening rechtbank, andere bevredigende oplossing (Rb Noord-Nederland 23/4181 en 23/4246)
* Rechtbank Oost-Brabant 18 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8248: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning afwijken bpl, handhaving, last onder dwangsom, tijdelijk huisvesten arbeidsmigranten, geen vergunning van rechtswege, bevoegdheid opschorten beslistermijn, geen strijd met beleid huisvesting arbeidsmigranten, niet limitatief, bewoning in tweedelijnsbebouwing, vaste gedragslijn, stedenbouw, woon- en leefklimaat, evenredigheid
* Rechtbank Rotterdam 18 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14667: Awb, Wet dieren; boete, toestand bewusteloosheid runderen niet aangehouden tot intreden dood, rapport toezichthouder, evenredigheid, redelijke termijn, dwangsom niet tijdig beslissen, ingebrekestelling onredelijk laat
¶ Rechtbank Limburg 18 december 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:12635: Awb, Ow; handhaving, last onder dwangsom, caravan en vier bouwwerken in strijd met omgevingsplan, bospercelen, overtreding, geen vergunning, overtreder, vertrouwensbeginsel, belangenafweging, tijdsverloop, begunstigingstermijn
¶ Rechtbank Midden-Nederland 18 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6843: Awb, Ow; handhaving, last onder dwangsom, overtreding, gebruik valt onder functieaanduidingen “maatschappelijk gezondheidszorg”, geluidsgevoelig, tussenuitspraak
* Rechtbank Gelderland 17 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11046: Awb, Wnb; afwijzing verzoek handhaving, vakantiepark, toename omvang activiteiten, vuurplaatsen, hottubs en restaurant, geen houtstook meer, niet één-en-hetzelfde project, toevoeging zelfstandig restaurant, geen onderdeel van planologisch regime, niet onder overgangsperiode 18 december-uitspraak, inmiddels concreet zich op legalisatie, verzoek toepassing artikel 2.4 Wnb, redelijke termijn, kosten deskundige
* Rechtbank Gelderland 17 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11032: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, uitbreiden, verbouwen en verduurzamen woning, goede ruimtelijke ordening, stedenbouwkundige beoordeling, beschermd stadsgezicht, belangenafweging, bezonning, privacy
* Rechtbank Gelderland 17 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11022: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen, afwijken bpl en milieu, vleeskalverenhouderij, nieuwbouw kalverenstal, geen bevoegdheid binnenplanse afwijking, niet ten behoeve van intensieve veehouderij, binnenplanse afwijkingsvoorwaarden, aanhaakverplichting
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 17 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8992: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, realisatie twee extra wooneenheden, geen bijgebouw, geen strijd met planregels, last bouwen heroverwegen
* Rechtbank Noord-Holland 17 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:15017: Awb, Wabo; omgevingsvergunning, mondzorgpraktijk, belanghebbende, tandartspraktijk, parkeerdruk, 7:9 Awb, opnieuw horen, parkeerbehoefte, beleidsregels, huurovereenkomst garagebox, afwentelen op openbare ruimte, blauwe zone
¶ Rechtbank Noord-Holland 17 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14794: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bopa, wijzigen monumentaal bijgebouw voor woonfunctie, kapberg, ETFAL, erfgoedverordening
* Rechtbank Overijssel 17 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7386, ECLI:NL:RBOVE:2025:7385, ECLI:NL:RBOVE:2025:7384, ECLI:NL:RBOVE:2025:7379, ECLI:NL:RBOVE:2025:7377, ECLI:NL:RBOVE:2025:7387, ECLI:NL:RBOVE:2025:7388 en ECLI:NL:RBOVE:2025:7389: Awb, Wnb; wijzigingsbesluit Habitatrichtlijngebieden, toevoeging niet aangewezen habitattypen en soorten aan Natura 2000-gebieden, habitattypenkaarten niet ter inzage, oordelen andere rechtbanken, meer dan verwaarloosbare mate, bedrijfsbelangen
# Rechtbank Oost-Brabant 17 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8200: Awb, Waterwet; revisievergunning lozen afvalwater, chemiecomplex, vervaardiging petrochemische producten, weigering lozing overtollig hemelwater uit vijver, weigering lozing niet-detecteerbare stoffen, onvoldoende gegevens, documenten die onnodig deel uitmaken van vergunning, lozingseisen, verwijderen uitschieters, verwijderen meetwaarden 2016/2017, statische trendanalyse, vermoeden niet meer representatief, bewijslast, diversiteit parameters, dagvrachten, jaargemiddelde concentratie, 10 monstergemiddelde concentratie, vervuilingswaarde, lozingseisen aan deelstromen en monsterput laboratorium, niet-snel biologisch afbreekbare stoffen, ZZS, saneringsverplichtingen, analysemethode, rapportageverplichting, onderzoeksverplichting, afvalwaterbuffertanks, bemonstering TOC-gehalte hemelwater, definitie jaarvracht
* Rechtbank Noord-Holland 17 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14750: Awb, Wabo; vovo, omgevingsvergunning, plaatsen trafo, aanleg kabels, geen spoedeisend belang, niet onomkeerbaar
* Rechtbank Noord-Nederland 17 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5173: Awb; afwijzing verzoek nadeelcompensatie, aanleg stuw, advies bezwaarschriftencommissie, geen extern adviseur ingeschakeld, bomen doodgegaan, verband met stuw niet onderbouwd, geen invloed op grondwaterstand perceel eiseres
* Rechtbank Rotterdam 17 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14656: Awb, Wet dieren; boete, slachthuis, karkassen met elkaar in aanraking, kruiscontaminatie, rapport toezichthouder
* Rechtbank Rotterdam 17 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14655: Awb, Wet dieren; boete, slachthuis, condensdruppels op vlees, rapport toezichthouder
* Rechtbank Overijssel 17 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7392: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen enbinnenplanse afwijking, minicamping, bevoegdheid, voorwaarden binnenplans afwijken, niet aan voldaan, niet mobiele kampeermiddelen
¶ Rechtbank Limburg 16 december 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:12771: Awb, Ow; vovo, handhaving, lasten onder dwangsom, bedrijfsactiviteiten wel of niet in strijd met omgevingsplan, staken activiteiten, financieel belang, geen spoedeisend belang
¶ Rechtbank Oost-Brabant 16 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8201: Awb, Ow; vovo, omgevingsvergunning tijdelijk afwijken bpl, dierenhotel, voormalige champignonkwekerij, belanghebbende, hondengeblaf, gevolgen van enige betekenis, zelfde marktsegment, belangenafweging
* Rechtbank Den Haag 16 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24130: Awb, Wabo; vovo, handhaving, overtreding voorschrift revisievergunning, verbranding hoofdprocesgassen door fakkel, atypische stromen uit hulpprocessen niet verbrand, BREF CWW, voorschrift ter voorkoming onnodig affakkelen
# Rechtbank Noord-Nederland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5384: Awb, Wnb; natuurvergunning, schelpenwinning, vogelrichtlijngebied, zorgvuldigheid deskundigenadvies, projectbegrip, referentiesituatie, geen ongewijzigd voortgezet project, wijziging staat van instandhouding, omvang schelpenvoorraad, natuurwaarden, profieldocument, verbeterdoelstelling, voedselvoorziening vogels, stikstofdepositie, verstoring vogels, cumulatie, klimaatverandering
* Rechtbank Noord-Holland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14880: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, bouwen bungalow zonder omgevingsvergunning, geen zicht op legalisatie ten tijde van bip en bob, gelijkheidsbeginsel, belangen, invordering, vertrouwensbeginsel, evenredigheid, legalisering, matiging
* Rechtbank Gelderland 16 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10968: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, berging en twee erfafscheidingen hoger dan 2 m in achtertuin zonder omgevingsvergunning, berging niet op gronden die horen bij “erf”, niet vergunningvrij
* Rechtbank Gelderland 16 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10970: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, uitbouw (afdak) in strijd met bpl, bijzondere omstandigheden, oppervlakte uitbouw niet duidelijk
* Rechtbank Gelderland 16 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10971: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning en handhaving, boomhut, overkapping, gebouw, vertrouwensbeginsel, geen toezegging, reformatio in peius
* Rechtbank Gelderland 16 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10966: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, berging berging niet op gronden die horen bij “erf”, niet vergunningvrij, vertrouwensbeginsel, geen toezegging, hoogte dwangsom
* Parket bij de Hoge Raad 16 december 2025, ECLI:NL:PHR:2025:1352: Wed; conclusie PG, overtreding Wnb, doden damhert zonder vrijstelling, doorgeven toestemming grondgebruiker zonder diens toestemming niet mogelijk, memorie van toelichting
* Rechtbank Noord-Nederland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5214: Awb, Wabo; vovo, omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, verbouw kerk tot 11 appartementen, welstand, uit aanvraag blijkt niet welke delen vergunningvrij, parkeren, geen evidente privaatrechtelijke belemmering, gevolgen voor privacy, geluid verkeer en warmtepompen, motivering onvoldoende, omgevingsverordening, Wnb, onderzoek gebruiksfase, belangenafweging
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 16 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8963: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, invordering, huisvesting arbeidsmigranten, in afwijking van vergunning meer dan 6 personen, besluiten achteraf ingetrokken, verzoek schadevergoeding, besluiten niet onrechtmatig
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 16 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8969: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, uitbreiding woning, vernieuwen schuur, afwijking van beleidsregels, advies commissie ruimtelijke kwaliteit, rijksmonument, substantiële wijziging, ten onrechte geen advies RCE
* Rechtbank Overijssel 16 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7339: Awb; vovo en kortsluiten, ruimtelijk ontwikkelingsplan, “kennelijk besluit” sloop parkeerdek, geen besluiten, bezwaar terecht niet-ontvankelijk
¶ Rechtbank Overijssel 16 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7373: Awb, Ow; vovo en kortsluiten, omgevingsvergunning bopa, verbouwen bedrijfswoning, kadastrale grens, bezonning, welstand, participatie, ETFAL, vooringenomenheid
* Rechtbank Noord-Nederland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5215: Awb, Wabo; omgevingsvergunning uitbreiden watersportlocatie, bezwaar niet-ontvankelijk, geen belanghebbende, stichting, statuten, geen feitelijke werkzaamheden in relevante periode
* Rechtbank Rotterdam 15 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14920: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, bouwer opslagtanks, hogere milieucategorie, strijd met bpl, productieoppervlak, geen vergunningplicht activiteit milieu, concreet zicht op legalisatie, belangenafweging, bestuurlijke lus
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 15 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8931: Awb, Meststoffenwet; boete, intermediaire onderneming, niet registreren mestopslag, geen bedrijfsintern transport
* Rechtbank Overijssel 12 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7297: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, hockeyvereniging, licht- en geluidoverlast, omgevingstype, afscherming armatuur lichtmasten, geluidnormen uit Activiteitenbesluit en omgevingsplan geluidreducerend scherm, goede ruimtelijke ordening, niet aan gehanteerde beoordelingswaarde voldaan
* Rechtbank Noord-Holland 12 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14791: Awb; handhaving, last onder dwangsom, vissen met vistuig waarvoor geen vergunning is verleend, staande netten, jaarvergunning IJsselmeervisserij, Uitvoeringsregeling visserij, tijdelijke gedeeltelijke overdracht van vergunning
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 12 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8836: Awb, Wabo; omgevingsvergunning, 29 woningen, geen beperking bedrijfsvoering, einduitspraak na tussenuitspraak
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 12 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8879: Awb, Ow; afwijzing verzoek handhaving, meerdere hoofdkampeermiddelen per standplaats, onvoldoende onderzoek, tussenuitspraak
* Rechtbank Limburg 12 december 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:12341: Awb, Wabo; vovo en kortsluiten, handhaving, lasten onder bestuursdwang, autowrakken, opslaan en mengen afvalstoffen, begrip “autowrak”, vrijspraak door strafrechter, strijd met Activiteitenbesluit, ontbreken omgevingsvergunning beperkte milieutoets, kostenverhaal, verhuurder geen functioneel pleger, geen beschikkingsmacht, drijver inrichting feitelijk pleger
* Rechtbank Gelderland 12 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10857: Awb, Wabo; omgevingsvergunning afwijken bpl, wijziging grondgebonden bomenteelt naar niet grondgebonden pottenteelt, oppervlakte bouwwerk, berekening onduidelijk, archeologisch onderzoek, spuitvrije zone, nieuwe functie, geen onderzoek
* Rechtbank Overijssel 12 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7326: Awb, Wabo, Wnb; afwijzing verzoek intrekking vergunningen en handhaving, deels toewijzing, last onder dwangsom geluid, diervoederfabriek, stofhinder, geurhinder, begunstigingstermijn, natuurvergunning, relativiteit
* Rechtbank Noord-Holland 12 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14466: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, zonder omgevingsvergunning gerealiseerde overkappingen en schuur, voorerfgebied, verschil in begunstigingstermijn
* Rechtbank Gelderland 11 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10799: Awb, Wabo; omgevingsvergunning afwijken bpl, minicamping en theetuin, letterlijke uitleg planregels, spuitzonering, flora en fauna, relativiteit, parkeerdruk, ladder voor duurzame verstedelijking, tussenuitspraak
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 11 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8834: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, bouw geluidswand in afwijking van vergunning, vergunningsvrij onder Ow, technische bouwactiviteit
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 11 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8829: Awb, Ow; handhaving, last onder bestuursdwang, verwijderen afval uit woning, brandgevaarlijke situatie, Bbl, specifieke zorgplicht
* Rechtbank Gelderland 11 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10770: Awb, Wabo; intrekking omgevingsvergunning bouwen, geen aanvang bouwwerkzaamheden, voorbereidingshandeling geen bouwwerkzaamheden, belangenafweging
* Rechtbank Gelderland 11 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10774: Awb, wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, bedrijfsgebouw met bedrijfswoning en berging, ondergeschikte wijziging, goede ruimtelijke ordening
* Rechtbank Gelderland 11 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10753: Awb, Wabo; handhaving, invordering, bouwen zonder of in afwijking omgevingsvergunning, monument, bouwstop, doorgebouwd, rapport toezichthouder, geen bijzondere omstandigheden
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 11 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8813: Awb; vovo, afwijzing verzoek handhaving, slopen zonder vergunning, termijn beslissen op verzoek, belangenafweging, melding
* Rechtbank Noord-Holland 11 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14646: Awb, Wabo; vovo en kortsluiten, handhaving, last onder dwangsom, verwijderen of verlagen vier schuttingdelen, schutting op vlonder, terreinhoogte, ophoping, natuurlijk verloop, maaiveld is natuurlijke terreinhoogte, evenredigheid
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 10 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8748: Awb, Waterwet; maatwerkvoorschriften, verbod plaatsen visfuiken, geschiktheid, noodzakelijkheid, voorkomen hinder remmingwerken bij sluizen, onvoldoende gemotiveerd, tussenuitspraak
* Rechtbank Gelderland 10 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10853: Onteigeningswet; civiel recht, vervroegde onteigening, toetsingskader, voldoende serieus minnelijk overleg, advisering door deskundigen
* Rechtbank Noord-Nederland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5215: Onteigeningswet; civiel recht, vervroegde onteigening, toetsingskader, zelfrealisatieverweer, voldoende serieus minnelijk overleg
* Rechtbank Den Haag 9 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24300 en ECLI:NL:RBDHA:24301: Awb, Wm; maatwerkvoorschriften, rozentelers, afscherming assimilatiebelichting, Activiteitenbesluit, bevoegdheid, bijzonder geval, BBT, gevolgen voor omwonenden, relativiteit, gevolgen voor fauna, termijn van vijf jaar
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 9 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8701: Awb, Ow; handhaving, last onder dwangsom, strijd met omgevingsplan, recreatieve verhuur woning, vertrouwensbeginsel, verklaring burgemeester, beoordeling belangen door rechtbank, herroepen besluit
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 9 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8697: Awb, Ow; omgevingsvergunning, verbouw monumentaal pand, ten onrechte Wabo toegepast, eerdere weigering onherroepelijk, nieuwe aanvraag, buiten toepassing laten overgangsrecht niet mogelijk
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 9 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8696: Awb, Wabo; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning in bezwaar, 5 appartementen en 9 parkeerplaatsen, strijd met bpl, vergunning van rechtswege, wijziging aanvraag in bezwaarfase, niet van ondergeschikte aard, ten onrechte niet bij heroverweging betrokken, nadelige gevolgen voor derden niet gebleken
¶ Rechtbank Den Haag 9 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24159: Awb, Ow; afwijzing aanvraag omgevingsvergunning, wijziging winkel in twee hotelkamers, definitie “hotel” in omgevingsplan, gedeeltelijke verzorging, ontbijtservice, sleutelservice, geen strijd met omgevingsplan
* Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 9 december 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:7819: BW; civiel recht, onrechtmatige handeling, aardbevingsschade, bewijsvermoeden 6:177a BW, onvoldoende gelegenheid gehad te reageren op deskundigenrapport, verschil tussen verklarende kans en voorspellende kans, inschakelen deskundige (Rb Overijssel 297607)
¶ Rechtbank Den Haag 8 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23390: Awb, Wabo; omgevingsvergunning opa bouwen, aanpassen kap woning en dakkapellen, welstand, vergunning technische bouwactiviteit niet aangevraagd
* Rechtbank Den Haag 5 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23488: afwijzing aanvraga omgevingsvergunning, tochtsluis, overdekt terras en bijgebouw, niet vergunningvrij, welstand, advies Welstands- en Monumentencommissie, 6:22 Awb, strijd met bpl, terras niet buiten bouwvlak, belangenafweging, in stand laten rechtsgevolgen
* Rechtbank Den Haag 5 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23137: Awb, Wro; planschade, woningen, inbreilocatie, normaal maatschappelijk risico
* Rechtbank Den Haag 5 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23377: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, luchtbehandelingskasten, hoogte kasten niet gemeten, onvoldoende onderzoek, hoogte leidingen, geringe overschrijding
* Rechtbank Noord-Holland 5 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14816: Awb, Wabo; omgevingsvergunning afwijken bpl en monument, renovatie en uitbreiding hotel, 240 kamers, vijf nieuwbouwblokken, restaurant, vergaderzalen, nieuwe kelder met zwembad en sauna- en fitnessfaciliteiten, sloop monumentale vleugel, belanghebbenden, geen strijd met bestemming Recreatie, parkeernota, berekening, afwijking bouwhoogte en -diepte bpl, relativiteit, aanvraag Wnb-vergunning
* Rechtbank Limburg 5 december 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:12019: Awb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, verbouw slagerij tot zeven appartementen, vertrouwensbeginsel, parkeren, evidente privaatrechtelijke belemmering, 5:50 BW, schuin zicht op steeg
* Rechtbank Midden-Nederland 5 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6498: Awb, Chw, Wabo; omgevingsvergunning, 2 appartementengebouwen, beroep niet tijdig, niet verschoonbaar, postbezorging
* Rechtbank Midden-Nederland 5 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6496: Awb, Wnb; positieve weigering, intern salderen, 18 december-uitspraken, kennelijk gegrond
* Rechtbank Noord-Nederland 4 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5206: Awb, Wabo; omgevingsvergunning milieu, revisievergunning, uitbreiding onderzoekscentrum veehouderij, m.e.r.-beoordelingsbesluit, cumulatie van geur, BBT voor geur, geen strijd met bpl, vvgb gebiedsbescherming, significante effecten, vergroting capaciteit co-vergistingsinstallatie, geen voortgezet project
¶ Rechtbank Zeeland-West-Brabant 4 december 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8885: Awb, Ow; omgevingsvergunning, 10 grondgebonden woningen en 3 appartementen, bpl nog niet onherroepelijk, geen exceptieve toetsing, evenredigheid
¶ Rechtbank Gelderland 4 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10495: Awb, Wabo; vovo, omgevingsvergunning bopa en technische bouwactiviteit, nokverhoging, ETFAL, privacy, uitzicht
¶ Rechtbank Noord-Holland 3 december 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14785: Awb, Ow; vovo, handhaving, last onder dwangsom, bedrijfsmatig gebruik perceel voor bakkerij, strijd met bpl, overtreding, bijzondere omstandigheden, twee jaar gedoogd, zeer kleinschalig
* Rechtbank Noord-Nederland 3 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5287: Awb, Wabo; omgevingsvergunning, appartementenvilla, bezwaar niet-ontvankelijk, belanghebbende, 500 m afstand
* Rechtbank Den Haag 3 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23393: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, weigering omgevingsvergunning, bouwkundige splitsing woning, niet aannemelijk splitsing voor terinzagelegging bpl, woonvisie, afwijken van splitsingsverbod categorisch afgewezen, niet toelaatbaar, in dit geval nader toegelicht
* Rechtbank Limburg 2 december 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:11889: Zwb, Wabo; omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, loods, bouw- en goothoogte
* Rechtbank Gelderland 1 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10505: BW; civiele rechter, kort geding, Didam-arrest, gronduitgifte, supermarkt, verzoek intrekking publicatie voorgenomen verkoop, enige serieuze gegadigde, openbare aanbesteding, verwijzing naar beleidsstukken, gebiedsontwikkeling, beleidsruimte, eigenaar van grond waarover gemeente wil beschikken, grondruil, proportioneel, geen strijd met zorgvuldigheidbeginsel, uitzondering, verboden staatssteun, marktconforme prijs
* Rechtbank Zeeland-West-Brabant 28 november 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:8387: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, recreatieve verhuur woning, strijd met bpl, vertrouwensbeginsel, belangenafweging, redelijke termijn
* Rechtbank Gelderland 17 november 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11250: Awb, Wabo; omgevingsvergunning afwijken bpl, overkapping aan woning, niet vergunningvrij, geluid, schaduwwerking, juiste peil
* Rechtbank Noord-Holland 17 november 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:14822: Awb, Wabo; afwijzing verzoeken handhaving, omgevingsvergunning bouwen en binnenplanse afwijking, dakhelling serre en overkapping, bijbehorende bouwwerken, rijksmonument, concreet zicht op legalisatie, voorbereidingsprocedure, geen ingrijpende wijziging monument, geen evidente privaatrechtelijke belemmering, zonnepanelen, airco-units
* Rechtbank Gelderland 11 november 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11249: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, overlast van handelsondernemer, geen overtreding, geen nieuwe feiten of omstandigheden, artikel 4:6 Awb
* Rechtbank Rotterdam 22 oktober 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14761: Onteigeningswet; civiele rechter, schadeloosstelling, appartementsrechten, waarde onteigende, vervangende woning, financieringsschade, premie in de markt komen, kosten tijdelijke vervangende woning, kosten afwikkeling hypotheek, kosten deskundigen
* Rechtbank Den Haag 21 oktober 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23834: Awb; handhaving, last onder dwangsom, invordering, stickers in openbare ruimte, overtreding apv, overtreder, reclamemateriaal, criteria functioneel daderschap, beschikkingsmacht, aanvaarding
* Rechtbank Noord-Holland 20 oktober 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:11916: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, laten gebruiken recreatieverblijven voor niet-recreatieve bewoning, huisvesting arbeidsmigranten, inwerkingtreding last, machtiging binnentreden, overtreding beheersverordening, vrees voor herhaling, stappenplan, duidelijkheid last, bijzondere omstandigheden, hoogte dwangsom, opbrengst verhuur
¶ Rechtbank Gelderland 9 oktober 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:9245: Awb, Ow; vovo en kortsluiten, handhaving, lasten onder dwangsom, niet-recreatief gebruik recreatiewoningen, overtreding, evenredigheid, brief minister
* Gerechtshof Amsterdam 23 september 2025, ECLI:NL:GHAMS:2025:3462: BW; civiele rechter, koop appartementsrecht, non-conformiteit, bewoning in strijd met bpl, bewoning ten tijde van levering toegestaan, niet onder overgangsrecht, mededelingsplicht, periode niet bewoond (Rb Amsterdam C/13/729941 / HA ZA 23-169)
* Rechtbank Den Haag 2 september 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23964: Awb, Wabo; afwijzing verzoek handhaving, kozijn en rookgasafvoer, afwijking van vergunning, vergunningvrij, Bouwbesluit 2012, brandwerendheid raam, relativiteit, rapport toezichthouder, locatie rookgasafvoer, 6:22 Awb
¶ Rechtbank Gelderland 30 juli 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:6233: Awb, Ow; vovo en kortsluiten, omgevingsvergunning bopa, verandering van paardenhouderij naar twee woningen, verkleinen bestaande woning, ETFAL, AERIUS-berekeningen, relativiteit, borging beëindiging paardenhouderij, niet voldaan aan beleidsregels, landschappelijk inrichtingsplan niet geborgd
* Rechtbank Gelderland 23 juli 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11298: Awb, Wabo; omgevingsvergunningen kappen, 144 en 38 bomen, realisatie woningen, stichting, feitelijke werkzaamheden, geen belanghebbende, herplantplicht, natuurregelgeving, toetsingskader
¶ Rechtbank Gelderland 5 februari 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:1152: Awb, Ow; vovo, omgevingsvergunning verkameren woning, huisvesting drie jonge statushouders, participatie verplicht, aanschrijving buren in dit geval voldoende
¶ = uitspraak waarop de Omgevingswet materieel van toepassing is (dus niet de uitspraken die vallen onder het overgangsrecht)
# = betrokkenheid STAB
! = (nog) niet gepubliceerd
Bijzondere overwegingen
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6396: Awb, Wnb; positieve weigering natuurvergunning, kunstmestfabriek, positieve weigering, ontvankelijkheid MOB, verzoek terugkomen op tussenuitspraak, conclusie AG, niet één-en-hetzelfde project, 18 december-uitspraak, vergunningplicht, einduitspraak na tussenuitspraak (Rb Zeeland-West-Brabant 20/5709)
9.6. De Afdeling ziet in wat het college en Yara Sluiskil hebben aangevoerd geen aanleiding voor het oordeel dat de aangevraagde situatie kan worden beschouwd als de voortzetting van één-en-hetzelfde project ten opzichte van het project waarvoor op 31 oktober 2014 een natuurvergunning is verleend. Anders dan het college betoogt, is daarvoor niet bepalend dat volgens het college de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden door de aangevraagde bedrijfssituatie niet toeneemt ten opzichte van de referentiesituatie. Aan de vraag of een project afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben, gaat namelijk de vraag vooraf wat de omvang van dat project is en in concreto of hier sprake is van de voorzetting van één-en-hetzelfde project of niet. De vervanging van de priltoren “Ureum 6” voor de ureumgranulatiefabriek “Ureum 8” en de uitbreiding en inkrimping van de productiecapaciteit van verschillende andere fabrieken op het industrieterrein leiden namelijk tot een wijziging van de exploitatie van het bedrijf. Die gewijzigde exploitatie was op grond van de natuurvergunning van 31 oktober 2014 niet toegestaan. Ook daaruit blijkt dat de aard en de voorwaarden waaronder het project werd uitgevoerd, zijn gewijzigd. Weliswaar wordt het project op één terrein uitgevoerd, blijven de productieactiviteiten in de kern hetzelfde en blijven ook de producten die daaruit voortkomen onveranderd, maar door de vervanging van de priltoren “Ureum 6” door de ureumgranulatiefabriek “Ureum 8” en de uitbreiding en inkrimping van de productiecapaciteit van verschillende andere fabrieken op het industrieterrein is geen sprake van volledige overeenstemming met het project waarvoor de natuurvergunning van 31 oktober 2014 is verleend.
De Afdeling ziet ook geen aanleiding voor het oordeel dat de aanvraag voor de natuurvergunning betrekking heeft op een afzonderlijk, nieuw project in plaats van op de wijziging van een bestaand vergund project, zoals door het college en Yara Sluiskil naar voren is gebracht. Het college en Yara Sluiskil hebben de Afdeling namelijk geen aanknopingspunten gegeven waarom het nu aangevraagde project naar aard, tijd en ruimte zo te onderscheiden is van wat op 31 oktober 2014 al is vergund op het industrieterrein, dat aangenomen moet worden dat wat nu is aangevraagd, moet worden gekwalificeerd als een afzonderlijk, nieuw project.
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6349: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, gehandeld in strijd met omgevingsvergunningen, 248 woningen en parkeervoorzieningen, overtreding, verdeling parkeerplaatsen per woningbouwcategorie niet kenbaar (Rb Noord-Holland 22/6270)
3.3. (…)
De Afdeling kan het standpunt van het college dat VOF Gouwpark afwijkt van de omgevingsvergunningen niet volgen. De verdeling van de parkeerplaatsen per woningbouwcategorie is niet kenbaar terug te voeren op de parkeertabel. Bovendien zijn de parkeerplaatsen gerealiseerd overeenkomstig de inrichtingstekeningen die deel uitmaken van de omgevingsvergunningen. Als de parkeervoorzieningen niet in overeenstemming waren met het bestemmingsplan, dan had het college VOF Gouwpark de gelegenheid kunnen bieden om de inrichtingstekeningen te wijzigen en, als dat niet gebeurde, de omgevingsvergunningen te weigeren wegens strijd met het bestemmingsplan. Maar het college heeft dat niet gedaan. Aangezien er ook geen voorschrift aan de omgevingsvergunningen is verbonden, concludeert de Afdeling dat VOF Gouwpark niet in afwijking van de omgevingsvergunningen heeft gebouwd. Dat betekent dat het college alleen al daarom niet handhavend kon optreden wegens overtreding van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wabo. De rechtbank is, hoewel op andere gronden, terecht tot dezelfde conclusie gekomen.
* ABRvS 24 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6370: Awb, Wbb; handhaving, last onder dwangsom, brand geblust met verontreinigd blusschuim, PFAS, sanering niet adequaat, artikel 13 Wbb, overtreder, functionele pleger, niet toe te rekenen
9.6
(…)
Voor zover TenneT het gebruik van PFAS-houdend blusschuim had kunnen voorkomen als zij gekend was in de beslissing van een of meerdere van de bij de brand betrokken brandweerkorpsen de brand met PFAS-houdend blusschuim te bestrijden (omstandigheid d), overweegt de Afdeling het volgende. Uit de stukken en het verhandelde op de zitting is gebleken dat TenneT geenszins is gekend in de beslissing van een of meerdere van de bij de brand betrokken brandweerkorpsen om de brand met PFAS-houdend blusschuim te bestrijden. Daarmee heeft TenneT in dit geval geen enkele invloed of zeggenschap kunnen hebben op de handelswijze van de brandweer. Pas nadien is TenneT gebleken dat een of meer bij de brand betrokken brandweerkorpsen de brand met PFAS-houdend blusschuim heeft bestreden. In zoverre kon TenneT dan ook niet erover beschikken of het gebruik van PFAS-houdend blusschuim bij het bestrijden van de brand kon plaatsvinden. Niet valt verder in te zien dat TenneT het risico op een overtreding van artikel 13 van de Wbb willens en wetens heeft aanvaard. Het college heeft daarvoor geen argumenten aangedragen.
9.7. Onder de hiervoor genoemde omstandigheden heeft het college niet aannemelijk gemaakt dat de door de brandweer verrichte bluswerkzaamheden met gebruikmaking van PFAS-houdend blusschuim in dit geval hebben plaatsgevonden dan wel zijn verricht in de sfeer van rechtspersoon TenneT. Ook overigens doen zich geen omstandigheden voor die maken dat die werkzaamheden hebben plaatsgevonden dan wel zijn verricht in de sfeer van de rechtspersoon TenneT. De bluswerkzaamheden met gebruikmaking van PFAS-houdend blusschuim kunnen daarom redelijkerwijs niet aan TenneT worden toegerekend. Dit betekent dat TenneT niet als overtreder van artikel 13 van de Wbb kan worden aangemerkt. Het college heeft zich dan ook ten onrechte op het standpunt gesteld dat TenneT dat artikel heeft overtreden.
¶ Rechtbank Gelderland 19 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11272: Awb, Ow; vovo, maatwerkvoorschrift voor doden wolf, invulling zorgplicht, probleemwolf, afwijkend en onvoorspelbaar gedrag, noodzaak, tijdsverloop
Samenvatting
(…)
1.1. Bij uitspraak van 5 december 2025 heeft de voorzieningenrechter het besluit van het college bij wijze van ordemaatregel geschorst. Bij de vraag of zij de schorsing zal handhaven, wijzigen of opheffen beoordeelt de voorzieningenrechter of de bezwaren van verzoekers een redelijke kans van slagen hebben.
(…)
1.3. De voorzieningenrechter kwam kort na de aanval op een hardloopster in april 2025 tot de conclusie dat het college de noodzaak om de wolf te doden voldoende aannemelijk had gemaakt. Het tijdverloop van 8 maanden nadien zonder enige toenadering tot mensen plaatst de voorzieningenrechter voor een dilemma. Om de gevolgen van dit tijdverloop in te schatten is de onderbouwing door deskundigen van het college in deze zaak van groot belang. Als toegelicht wordt door deskundigen dat, ondanks het tijdsverloop, het gevaar voor probleemgedrag niet geweken is, dan zou ook nu de noodzaak van afschot van deze wolf door het college voldoende onderbouwd kunnen worden. De voorzieningenrechter is echter van oordeel dat wat het college daarvoor heeft aangevoerd, onvoldoende is. Dat komt doordat de deskundigenadviezen die het college heeft ingebracht deels gedateerd en deels onvoldoende duidelijk en onderbouwd zijn. Daarom komt de voorzieningenrechter nu tot het oordeel dat het college onvoldoende heeft onderbouwd dat het doden van deze wolf acht maanden later nog steeds noodzakelijk is. Daarom handhaaft zij de schorsing van het besluit van 2 december 2025. Dat betekent dat de faunabeheereenheid de wolf niet mag (laten) doden. Wel is het zo dat als het college de noodzaak op een later moment alsnog kan onderbouwen, bijvoorbeeld als het gedrag van deze wolf ten opzichte van de mens na deze uitspraak verandert, hij een verzoek om opheffing van de schorsing kan indienen.
(…)
Beoordeling door de voorzieningenrechter
8.3. De voorzieningenrechter stelt vast dat [deskundige 1] aangeeft dat het enkele feit dat sprake is van tijdverloop niet per se maakt dat het probleemgedrag is verdwenen en dat, als sprake is van de juiste situatie, een aanval zou kunnen volgen, maar ook dat hij hier geen zekerheid over heeft en dat een groot aantal variabelen een rol speelt bij de vraag wanneer een wolf aanvalt. Daarbij wordt niet ingegaan op wat maakt dat verwacht moet worden dat het samenspel van die variabelen bij GW4655m weer tot probleemgedrag zal leiden, in relatie tot de situatie van de afgelopen 8 maanden. [deskundige 1] verwijst verder ter onderbouwing van zijn advies niet naar bronnen of in enigerlei mate vergelijkbare situaties waar hij zijn opvatting op baseert. De voorzieningenrechter is van oordeel dat dit advies niet voldoende is om op dit moment de noodzaak tot het doden van de wolf aan te kunnen nemen. De wolf is een beschermde diersoort van het college mag daarom verwacht worden dat hij de noodzaak uitgebreid en deugdelijk motiveert. Het enkele feit dat er een risico is dat GW4655m opnieuw aan zal vallen is niet voldoende om hem nu – acht maanden na het eerste incident – als probleemwolf aan te merken en tot afschot over te gaan. Hierbij weegt de voorzieningenrechter ook mee dat [deskundige 1] niet verwijst naar vergelijkbare situaties en een algemene opvatting weergeeft over wolvenaanvallen, maar deze niet toespitst op de specifieke situatie van GW4655m. Uit de Expert Opinion van [deskundige 1] blijkt dat de wolven die ernstig en afwijkend probleemgedrag hebben vertoond kort na de betreffende incidenten zijn gedood. Er zijn dan ook geen gevallen bekend waarbij de wolf zich een lange tijd rustig heeft gehouden en, zoals nu aan de orde, zich heeft teruggetrokken in een gebied waar nauwelijks mensen komen en ook mensen lijkt te mijden. Immers, hij komt alleen in de nacht naar het Nationaal Park De Hoge Veluwe om te jagen.
# Rechtbank Oost-Brabant 17 december 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:8200: Awb, Waterwet; revisievergunning lozen afvalwater, chemiecomplex, vervaardiging petrochemische producten, weigering lozing overtollig hemelwater uit vijver, weigering lozing niet-detecteerbare stoffen, onvoldoende gegevens, documenten die onnodig deel uitmaken van vergunning, lozingseisen, verwijderen uitschieters, verwijderen meetwaarden 2016/2017, statische trendanalyse, vermoeden niet meer representatief, bewijslast, diversiteit parameters, dagvrachten, jaargemiddelde concentratie, 10 monstergemiddelde concentratie, vervuilingswaarde, lozingseisen aan deelstromen en monsterput laboratorium, niet-snel biologisch afbreekbare stoffen, ZZS, saneringsverplichtingen, analysemethode, rapportageverplichting, onderzoeksverplichting, afvalwaterbuffertanks, bemonstering TOC-gehalte hemelwater, definitie jaarvracht
22.2 Het dagelijks bestuur gaat er naar het oordeel van de rechtbank terecht van uit dat de meetwaarden die voor het afleiden van lozingseisen worden gebruikt representatief moeten zijn voor het lozingsproces waarvoor vergunning wordt verleend. Voor de beoordeling van een lozingssituatie is een zo recent mogelijke meetreeks van belang. Alleen dat deel leidt tot een lozingseis die geschikt is voor de gebruikelijke, beheerste procesvoering van dit moment en de nabije toekomst. Uit de rapporten van Icastat blijkt dat de meetreeksen van de betrokken stoffen in de jaren 2016 en 2017 een statistisch relevante dalende trend vertonen. De stelling van eiseres dat die daling al eerder is ingezet, maakt deze trend niet ongedaan.
22.3. Het dagelijks bestuur heeft aan deze dalende trend het vermoeden mogen ontlenen dat sprake is van feitelijke omstandigheden of aanpassingen aan de fabrieken of aan de productieprocessen die maken dat de meetwaarden uit 2016 en 2017 niet meer representatief zijn voor de gebruikelijke beheerste procesvoering ten tijde van de vergunningverlening. Dit vermoeden is gebaseerd op statistische gegevens. Eiseres moet op grond van artikel 4:2, tweede lid, van de Awb de gegevens en bescheiden verschaffen die voor de beslissing op de aanvraag nodig zijn en waarover zij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen. Als eiseres van mening is dat de meetwaarden uit 2016 en 2017 ondanks de dalende trend nog steeds behoren tot de reguliere beheerste bedrijfsvoering, ligt het naar het oordeel van de rechtbank op haar weg om dat met concrete feiten en omstandigheden te onderbouwen. De rechtbank wijkt op dit punt af van het advies van de StAB. De rechtbank ziet deze informatieverplichting als een uitvloeisel van de verplichting van eiseres om representatieve lozingsgegevens te verstrekken. Hierbij neemt de rechtbank in aanmerking dat het om een complex bedrijf gaat en dat eiseres beschikt over informatie over en inzicht in haar bedrijfsvoering.
22.4. Eiseres heeft in het algemeen aangegeven dat de dalende trend is bereikt door met name te investeren in bewustwording, monitoring en maatregelen tijdens onderhoudswerkzaamheden, onderhoudstops en een snelle reactie op onvoorzienbare voorvallen gericht op vermindering van emissie naar het rode riool. Het dagelijks bestuur heeft terecht opgemerkt dat dit impliceert dat het lozingsproces is veranderd. Een veranderd lozingsproces kan immers ook het gevolg zijn van de omstandigheden die eiseres noemt. Uit deze verklaring vloeit dan ook niet voort dat de meetwaarden uit 2016 en 2017 van de betrokken stoffen nog steeds tot de reguliere beheerste bedrijfsvoering horen.
(…)
22.6. De rechtbank zal hierna bespreken welke gevolgen het voorgaande heeft voor de lozingseisen van de negen stoffen. Daarbij zal de rechtbank ook ingaan op wat eiseres specifiek over de betrokken stof heeft aangevoerd.
* Rechtbank Gelderland 17 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:11046: Awb, Wnb; afwijzing verzoek handhaving, vakantiepark, toename omvang activiteiten, vuurplaatsen, hottubs en restaurant, geen houtstook meer, niet één-en-hetzelfde project, toevoeging zelfstandig restaurant, geen onderdeel van planologisch regime, niet onder overgangsperiode 18 december-uitspraak, inmiddels concreet zich op legalisatie, verzoek toepassing artikel 2.4 Wnb, redelijke termijn, kosten deskundige
8.10. De rechtbank is van oordeel dat met de activiteiten waarvan om handhaving is
gevraagd geen sprake is van de ongewijzigde voorzetting van één-en hetzelfde project, omdat aan het project (kampeerterrein) een zelfstandig restaurant (horeca) is toegevoegd waarvan zowel de gasten van het vakantiepark, als gasten van buiten gebruik kunnen maken. Dit restaurant was geen onderdeel van het planologische regime, noch van de (feitelijke) exploitatie van het oorspronkelijke project – wat hier ook van zij – op de referentiedatum. Deze wijziging is dusdanig dat daardoor in redelijkheid geen sprake meer is van het project zoals dat op de referentiedatum mocht worden en werd uitgevoerd. Hiermee is geen sprake meer van dezelfde voorwaarden waaronder de activiteit wordt uitgevoerd en is het project gewijzigd. Omdat de aard van het gebruik en de voorwaarden waaronder dit plaatsvond in dit geval wel zijn gewijzigd, gaat de vergelijking met de uitspraak van de rechtbank Noord-Holland niet op. Nu geen sprake is van (de ongewijzigde voorzetting van) één-en-hetzelfde project geldt voor (deze wijziging van) het project een natuurvergunningplicht en is het college er ten onrechte van uit gegaan dat geen sprake is van een overtreding.
# Rechtbank Noord-Nederland 16 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5384: Awb, Wnb; natuurvergunning, schelpenwinning, vogelrichtlijngebied, zorgvuldigheid deskundigenadvies, projectbegrip, referentiesituatie, geen ongewijzigd voortgezet project, wijziging staat van instandhouding, omvang schelpenvoorraad, natuurwaarden, profieldocument, verbeterdoelstelling, voedselvoorziening vogels, stikstofdepositie, verstoring vogels, cumulatie, klimaatverandering
- Eiseressen betogen dat het bestreden besluit vragen oproept over het door het college gehanteerde projectbegrip. Zo is volgens eiseressen onduidelijk waarom één natuurvergunning is verleend aan vergunninghoudster, terwijl in de voorgaande periode drie afzonderlijke vergunningen werden verleend voor drie afzonderlijke projecten. In dit verband wijzen eiseressen erop dat binnen vergunninghoudster de drie schelpenwinners zijn verenigd aan wie in de vorige periode afzonderlijke natuurvergunningen zijn verleend, alsmede een vierde bedrijf. Ook is volgens eiseressen onduidelijk of wel alle aspecten van het project die afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten de instandhoudingsdoelstellingen van dat gebied in gevaar kunnen brengen, zijn geïnventariseerd. Naar de mening van eiseressen zijn niet alle samenhangende activiteiten (kenbaar) beoordeeld. Zo is bijvoorbeeld het lossen en de verdere verwerking van de schelpen niet beoordeeld, terwijl deze aspecten – ook volgens de StAB in de procedure met het kenmerk LEE 21/769 – onlosmakelijk zijn verbonden met de winning.
11.1. Het college stelt zich op het standpunt dat het project in dit geval uitsluitend bestaat uit schelpenwinning in het Natura 2000-gebied “Noordzeekustzone”. Daaraan heeft de gemachtigde van het college ter zitting toegevoegd dat de schelpenwinning plaatsvindt met behulp van vaartuigen en dat het vervoer van schelpen en het lossen daarvan in de haven ook deel uitmaken van dit project.
11.2. Uit het arrest van 7 november 2018 van het Hof van Justitie (het Hof) volgt dat MER-projecten altijd projecten in de zin van de Habitatrichtlijn (Hrl) zijn. Er is echter nog een tweede categorie activiteiten die als project onder de Hrl moet worden beschouwd: activiteiten die kunnen leiden tot significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied. Van een project in de zin van de Hrl is sprake als het project afzonderlijk of in combinatie met andere projecten significante gevolgen kan hebben voor een of meer Natura 2000-gebieden. Dat is ook het geval als geen sprake is van een project in de zin van de MER-richtlijn, omdat het niet zou gaan om een fysieke ingreep in het natuurlijk milieu. Voor de uitleg van dit begrip is relevant of de activiteit significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied.
11.3. Uit vaste jurisprudentie van de AbRvS volgt dat een aanvraag voor een Wnb-vergunning betrekking moet hebben op alle activiteiten die samen één project vormen.
Verder volgt uit vaste jurisprudentie van de AbRvS dat een aanvraag voor een Wnb-vergunning ook betrekking moet hebben op transportbewegingen die inherent zijn aan de exploitatie van een bedrijf. Dit geldt ook voor scheepvaartbewegingen.
11.4. Naar het oordeel van de rechtbank heeft het college het project waarvoor de natuurvergunning is verleend, onduidelijk en onvolledig omschreven. Hierbij neemt de rechtbank in aanmerking dat gemachtigde Bolt van de Zand- en schelpenwinning Waddenzee B.V. ter zitting heeft toegelicht dat de door haar bedrijf gebruikte schepen zijn uitgerust met steekzuigers, terwijl door het college wordt uitgegaan van schepen met een sleepzuiger. Nog daargelaten wat de gevolgen voor het Natura 2000-gebied “Noordzeekustzone” zijn van de met steekzuigers uitgeruste schepen voor de schelpwinning, leidt dit de rechtbank tot het oordeel dat het college het project niet duidelijk en onvolledig heeft beschreven en beoordeeld. Bovendien maken ook de scheepvaartbewegingen van de winningsschepen en het laden en lossen van de schelpen in een haven deel uit van het project. Ook dat is ten onrechte niet meegenomen bij de beschrijving en de beoordeling van het project. Daarom kleeft er een motiveringsgebrek aan het bestreden besluit. Om die reden is het beroep van eiseressen gegrond en komt het bestreden besluit voor vernietiging in aanmerking.
(…)
12.5.
De rechtbank is van oordeel dat het bestreden besluit niet uitgaat van een juiste referentiedatum. Ook is de rechtbank van oordeel dat het college ten onrechte heeft aangevoerd dat sprake is van een ongewijzigde voortzetting van een project. De rechtbank acht van belang dat de referentiesituatie in de passende beoordeling is bepaald aan de hand van de geëxpireerde natuurvergunning voor schelpenwinning in de Natura 2000-gebieden “Waddenzee” en “Noordzeekustzone” 2020-2022. Dat is in strijd met vaste jurisprudentie van de AbRvS.
12.5.1. Onder verwijzing naar het arrest-Stadt Papenburg van 14 januari 2010 van het Hof 11 is de rechtbank verder van oordeel dat er in dit geval geen sprake is van een ongewijzigd voortgezet project. Hierbij neemt de rechtbank in aanmerking dat gedurende verschillende tijdvakken verschillende bedrijven over een natuurvergunning voor de schelpenwinning in de Natura 2000-gebieden “Waddenzee” en “Noordzeekustzone” beschikten en dat het in dit geval uitsluitend gaat om schelpenwinning in het Natura 2000-gebied “Noordzeekustzone”. Ook is naar het oordeel van de rechtbank niet inzichtelijk gemaakt dat het schelpenwinning betrof op steeds dezelfde plek(ken) in dit Natura 2000-gebied alsmede dat er binnen het project steeds gebruik werd gemaakt van dezelfde schepen met hetzelfde type motor. Gelet hierop is de rechtbank van oordeel dat de passende beoordeling die aan de besluitvorming ten grondslag is gelegd, ondeugdelijk tot stand is gekomen. De daarin gemaakte beoordeling, waaronder de daarvan deel uitmakende Aerius-berekening, is ten onrechte gebaseerd op de gegevens van de geëxpireerde natuurvergunning voor het tijdvak 2020-2022. Uit de voorgaande overwegingen volgt dat het bestreden besluit in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel, als bedoeld in artikel 3:2 van de Awb, en het motiveringsbeginsel, als bedoeld in artikel 3:46 van de Awb tot stand is gekomen. Ook om die reden slaagt het betoog van eiseressen.
* Rechtbank Den Haag 3 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23393: Awb, Wabo; handhaving, last onder dwangsom, weigering omgevingsvergunning, bouwkundige splitsing woning, niet aannemelijk splitsing voor terinzagelegging bpl, woonvisie, afwijken van splitsingsverbod categorisch afgewezen, niet toelaatbaar, in dit geval nader toegelicht
7.4.2. Ter zitting heeft het college bevestigd dat de Woonvisie is vastgesteld op voorstel van het college en dat het college de inhoud hiervan onderschrijft. De rechtbank beschouwt de Woonvisie daarom als de verwoording van een vaste gedragslijn van het college. Die vaste gedragslijn houdt in dat het college voor woningen die gelegen zijn buiten één van de gebieden in de gemeente Den Haag waar woningen op grond van de Woonvisie bouwkundig mogen worden gesplitst, in geen enkel geval toestemming zal verlenen voor een bouwkundige splitsing. Dat betekent dat het college in geen enkel geval een omgevingsvergunning zal verlenen voor een bouwkundige splitsing van woningen binnen het plangebied van het bestemmingsplan, omdat dit gehele plangebied in de Woonvisie is aangewezen als gebied waar de bouwkundige splitsing van woningen niet is toegestaan. Hiermee wordt de mogelijkheid om met toepassing van artikel 35.1, onder g, van het bestemmingsplan bij omgevingsvergunning af te wijken van het bouwkundig splitsingsverbod, op voorhand volledig uitgesloten, ongeacht of in een concreet geval wordt voldaan aan de voorwaarden die deze bepaling stelt voor vergunningverlening. Het op deze wijze op voorhand categorisch uitsluiten van de mogelijkheid die het bestemmingsplan biedt om bij omgevingsvergunning af te wijken van dat bestemmingsplan, is naar het oordeel van de rechtbank niet toelaatbaar.
* Rechtbank Den Haag 9 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:24300 en ECLI:NL:RBDHA:24301: Awb, Wm; maatwerkvoorschriften, rozentelers, afscherming assimilatiebelichting, Activiteitenbesluit, bevoegdheid, bijzonder geval, BBT, gevolgen voor omwonenden, relativiteit, gevolgen voor fauna, termijn van vijf jaar
9.3. De rechtbank stelt vast dat artikel 3.58 van het Activiteitenbesluit betrekking heeft op de situatie waarin assimilatiebelichting een verlichtingssterkte heeft van minder dan 15.000 lux. In dit artikel zijn emissie-eisen voor de donkerteperiode en de nanacht opgenomen. Omdat de kierbreedte van 25% die in het Besluit glastuinbouw nog was opgenomen, in de praktijk niet handhaafbaar bleek, is per 1 januari 2013 in artikel 3.58 van het Activiteitenbesluit voor de nanacht een andere regeling opgenomen die inhoudt dat voor de nanacht ten minste 74% van al het licht moet worden gereduceerd. Per die datum is in dat artikel ook de mogelijkheid opgenomen om voor de nanacht maatwerkvoorschriften te stellen. Uit de Nota van Toelichting bij het wijzigingsbesluit van het Activiteitenbesluit per die datum blijkt dat die mogelijkheid is opgenomen omdat bij de teelt van een beperkt aantal gewassen het niet altijd mogelijk blijkt om het noodzakelijke kasklimaat te realiseren als na de donkerteperiode gedurende de nanacht nog eens 74% moet worden afgeschermd. Om de praktijk de ruimte te bieden zich aan te passen aan de strenger geworden voorschriften is daarom de mogelijkheid geboden tot maatwerk voor de nanacht. Per 1 januari 2017 is de lichtuitstraling vanuit de kassen van een glastuinbouwbedrijf verder aangescherpt, in die zin dat de lichtuitstraling met ten minste 98% moet worden gereduceerd in plaats van 95%. Voor de donkerteperiode is vervolgens ook de mogelijkheid opgenomen om maatwerkvoorschriften te stellen. Uit de Nota van toelichting bij het besluit van 23 juni 2017 tot wijziging van het Activiteitenbesluit, blijkt dat de reden hiervoor is dat in bepaalde gevallen nog niet met toepassing van de BBT aan het voorschrift voor de donkerteperiode kan worden voldaan. In die gevallen (ongeveer 3% van het Nederlandse glasareaal) kunnen bij bepaalde weersomstandigheden zodanige problemen met de klimaatbeheersing ontstaan dat een rendabele teelt van het betreffende gewas niet mogelijk is.
9.4. Naar het oordeel van de rechtbank heeft het college mogen aannemen dat ten aanzien van de betrokken rozentelers en hun inrichtingen sprake is van een bijzonder geval waarin het stellen van maatwerkvoorschriften mogelijk is. Daarbij heeft het college kunnen afgaan op het bij de aanvragen gevoegde rapport van 24 juni 2021 van Glastuinbouw Nederland. Uit dat rapport en de daarin aangehaalde onderzoeken blijkt dat het nog steeds nodig is om, onder bepaalde omstandigheden, via maatwerk af te kunnen wijken van de standaardregels voor lichtafscherming om een kwalitatief goede roos te kunnen telen en daarmee de concurrentiepositie ten opzichte van de importroos te kunnen waarborgen. Er wordt weliswaar geëxperimenteerd met het gebruik van LED-belichting, maar de inzet van volledige LED-belichting is nog te risicovol. Ter zitting is namens de rozenteler toegelicht dat volledige LED-belichting nog niet volledig kan worden toegepast omdat de luchtvochtigheid in de kassen dan te hoog is. Dit wordt ook bevestigd door de door de rozenteler overgelegde stukken van onderzoeksrapport ‘Monitoring LED in de rozenteelt’ van Wageningen University Research over de periode 2022-2023 en het evaluatierapport uit september 2025 van een rozenteler uit de Lier. Hoewel die stukken dateren van na de datum in geding, bevestigen zij dat in elk geval ten tijde van het nemen van het bestreden besluit nog geen andere methode voorhanden was die als BBT kan worden aangemerkt. Hierdoor was het volledig halen van de lichtafschermingspercentages nog niet mogelijk.
* Rechtbank Den Haag 21 oktober 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:23834: Awb; handhaving, last onder dwangsom, invordering, stickers in openbare ruimte, overtreding apv, overtreder, reclamemateriaal, criteria functioneel daderschap, beschikkingsmacht, aanvaarding
7.2. Met het ongeclausuleerd aan klanten, leveranciers, en bekenden ter beschikking stellen van de stickers, wetende dat deze in strijd met de regels in de openbare ruimte kunnen worden geplakt, heeft eiser niet de zorg betracht die redelijkerwijs van hem kon worden gevergd met het oog op het voorkomen van de overtreding. Daarbij wordt nog opgemerkt dat verweerder heeft gewezen op de contactpagina van de website van het administratiekantoor, waarop foto’s te zien zijn van soortgelijke stickers van het administratiekantoor in de openbare ruimte zoals bijvoorbeeld op een lantaarnpaal. Het plakken van de stickers in de openbare ruimte lijkt hiermee een marketingstrategie (te zijn geweest), en te worden aangemoedigd. Door iedere verantwoordelijkheid voor gebruik van de stickers in de openbare ruimte uit de weg te gaan, heeft eiser willens en wetens het risico aanvaard dat een overtreding wordt begaan. Dit betekent dat verweerder naar het oordeel van de rechtbank eiser terecht heeft aangemerkt als overtreder en bevoegd was aan eiser een last onder dwangsom op te leggen.
7.3. Eiser heeft aangevoerd dat het administratiekantoor inmiddels geen nieuwe klanten meer aanneemt, geen klanten heeft uit Den Haag, en ook niet op zoek is naar klanten uit Den Haag. Dat de reclame-uitingen niet concreet gericht waren op (potentiële) klanten in specifiek Den Haag, maakt echter nog niet dat de overtreding niet langer aan eiser kan worden toegerekend. Eiser wijst verder op een uitspraak van het CBb, maar de rechtbank is het met verweerder eens dat die uitspraak niet een-op-een vergelijkbaar is omdat in die zaak sprake was van een overeenkomst waarin de onderlinge verhoudingen tussen de betrokkenen waren vastgelegd. Ook de uitspraak van de rechtbank Overijssel waarnaar eiser heeft verwezen is niet een-op-een vergelijkbaar omdat het in die zaak ging om onder meer het afdwingen van een vergunningplicht. Deze zaak daarentegen ziet op een herstelsanctie, er is reeds een overtreding geconstateerd. De rechtbank overweegt dat eiser de overtreding, tot op zekere hoogte, had kunnen voorkomen door aan het gebruik daarvan vooraf voorwaarden te stellen of voorlichting te geven over het gebruik van het reclamemateriaal. Op (het rugpapier van) de stickers had bijvoorbeeld kunnen worden vermeld dat deze niet zijn bestemd voor gebruik in de openbare ruimte.
Samenvattingen van jurisprudentie op STAB-site
Op de website van STAB wordt recente jurisprudentie ook samengevat.
De volgende uitspraken zijn deze week nieuw geplaatst:
ABRvS 3 december 2025 Omgevingsvergunning bouwen en afwijken bpl, garageboxen zijn in strijd met de geldende bestemming en daarom ten onrechte aangemerkt als hoofdgebouw
ABRvS 28 november 2025 Handhaving, de aanvraag is bepalend voor wat een vergunning toestaat, de ruimtelijke onderbouwing maakt onderdeel uit van de aanvraag
Rb Amsterdam 20 november 2025 Omgevingsvergunning BOPA. In dit geval was participatie verplicht. Het ontbreken van verplichte participatie kan niet worden gepasseerd op grond van artikel 6:22 van de Awb