Weigering omgevingsvergunning. Uitleg bestemmingsplan. Van Dale. Voedselbos kwalificeert als productieboomgaard en is daardoor geen agrarisch bedrijf in de zin van het bestemmingsplan. Het college heeft terecht besloten dat de realisatie van een voedselbos op het perceel in strijd is met het bestemmingsplan.
Casus
Eisers hebben een omgevingsvergunning aangevraagd voor het gebruiken van het perceel als een voedselbos en het aanbrengen van verharding op het perceel (het project). Het college van burgemeester en wethouders van Scherpenzeel (het college) heeft vervolgens een ontwerpbesluit tot afwijzing van de aanvraag van eisers gepubliceerd (het ontwerpbesluit). Het college heeft besloten om de aanvraag van eisers af te wijzen (het bestreden besluit). Het college acht het gebruiken van het perceel voor een voedselbos in strijd met een goede ruimtelijke ordening. Verder is de aangevraagde verharding op het perceel in strijd met de regels uit het bestemmingsplan en is afwijken van het bestemmingsplan niet wenselijk, aldus het college.
Eisers betogen dat het college ten onrechte heeft besloten dat de realisatie van een voedselbos op het perceel in strijd is met het bestemmingsplan. Eisers stellen dat het gebruik van het perceel als voedselbos in overeenstemming is met het bestemmingsplan.
Rechtsvraag
Heeft het college terecht besloten dat het aangevraagde project in strijd is met het bestemmingsplan?
Uitspraak
Artikel 5.1, aanhef en ondera, van het bestemmingsplan luidt: ‘De voor “Agrarisch met waarden – Landschap” aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. de uitoefening van het agrarische bedrijf.’
Onder agrarisch bedrijf wordt in het bestemmingsplan verstaan: ‘een veehouderij, akkerbouw- of tuinbouwbedrijf – niet zijnde een boomkwekerij, een productieboomgaard, een glastuinbouwbedrijf, een champignonkwekerijbedrijf of een gebruiksgerichte paardenhouderij.’
De rechtbank overweegt dat deze rechtbank op 13 februari 2024 uitspraak heeft gedaan over de aan eisers opgelegde lasten onder dwangsom vanwege verschillende overtredingen op het perceel (uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 13 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:698). In deze uitspraak is onder meer het volgende overwogen over het karakter van een voedselbos in verhouding tot het bestemmingsplan en de op het perceel geldende bestemming ‘Agrarisch met waarden – Landschap’:
‘De rechtbank stelt vast dat er in het bestemmingsplan geen definitie is opgenomen van het begrip “voedselbos”. In de plantoelichting zijn daarnaast ook geen aanknopingspunten te vinden voor de wijze waarop dit begrip moet worden uitgelegd. Zoals de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) eerder heeft overwogen, kan voor de betekenis van een begrip, bij gebrek aan aanknopingspunten in het bestemmingsplan en in de plantoelichting, voor de wijze waarop een in het bestemmingsplan opgenomen begrip moet worden uitgelegd, aansluiting worden gezocht bij wat in het algemeen spraakgebruik daaronder wordt verstaan. Daarbij mag de betekenis zoals deze in het “Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal” (hierna: Van Dale) is gegeven, worden betrokken. (Uitspraak van de Afdeling van 24 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2020, r.o. 8.2 en de uitspraak van de Afdeling van 21 juni 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2401, r.o. 8.4) In de van Dale wordt onder “voedselbos” verstaan: “aangeplant bos met vrucht- en notenbomen, bessenstruiken e.d.” (uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 13 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:698, r.o. 8.3)
Gelet op de hierboven genoemde definitie van het begrip “voedselbos” heeft het college kunnen besluiten dat een voedselbos gekwalificeerd kan worden als een “productieboomgaard”. Zo worden zowel bij een voedselbos, als bij een productieboomgaard vruchten geproduceerd via bomen. Gelet daarop valt een voedselbos niet onder de reikwijdte van een “agrarisch bedrijf” als bedoeld in de planregels. De stelling van eisers dat in het bestemmingsplan geen gebruiksregels zijn opgenomen binnen de agrarische bestemming gaat niet op. In artikel 5.1, aanhef en onder a, van de planregels is namelijk bepaald dat de gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf. Hierdoor is ander gebruik van het perceel dan voor een agrarisch bedrijf, niet toegestaan. Nu een voedselbos in strijd is met de bestemming is de opslag van materialen ten behoeve van de realisering van het voedselbos dat ook.’ (uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 13 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:698, r.o. 8.4.)
De rechtbank stelt voorop dat, zoals ook overwogen in de uitspraak van 13 februari 2024, de definitie van het begrip ‘voedselbos’ is opgenomen in het ‘Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal’ (de Van Dale). De verwijzing door eisers naar de uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant van 8 december 2023 gaat daarmee niet op. In deze uitspraak is de betreffende rechtbank namelijk niet aangesloten bij de definitie die in de Van Dale is gegeven van het begrip ‘voedselbos’. (uit rechtsoverweging 5.3 van de uitspraak van de rechtbank Zeeland van 8 december 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:8692 volgt dat deze rechtbank voor de definitie van het begrip ‘voedselbos’ is aangesloten bij de definitie zoals die is opgenomen op de website [website]).
De rechtbank oordeelt dat het college terecht heeft besloten dat de realisatie van een voedselbos op het perceel in strijd is met het bestemmingsplan. Uit de uitspraak van 13 februari 2024 blijkt uitdrukkelijk dat een voedselbos gekwalificeerd moet worden als een productieboomgaard als bedoeld in het bestemmingsplan. Zoals ook is opgenomen in deze uitspraak worden zowel bij een voedselbos als bij een productieboomgaard vruchten geproduceerd via bomen. Gelet daarop valt een voedselbos uitdrukkelijk niet onder de reikwijdte van een ‘agrarisch bedrijf’ als bedoeld in de planregels. De stellingen van eisers brengen geen aanleiding om terug te komen van dit eerdere oordeel. Daartoe acht de rechtbank van belang dat eisers in hun beroepschrift niet hebben gemotiveerd waarom de voorgaande uitleg van het begrip voedselbos door de rechtbank onjuist is. De stellingen van eisers dat er een veelvoud aan verschillen zijn tussen een voedselbos en een productieboomgaard volgt de rechtbank niet. Hiertoe acht de rechtbank van belang dat de door eisers aangehaalde kenmerken van een voedselbos niet volgen uit de definitie van het begrip ‘voedselbos’ zoals die is opgenomen in de Van Dale. De stelling van eisers dat het college ten onrechte heeft besloten dat het perceel alleen gebruikt mag worden voor een agrarisch bedrijf dat elders is gevestigd, ook als dat betoog juist zou zijn, behoeft om het voorgaande geen bespreking meer. Het aangevraagde gebruik van het perceel als voedselbos is namelijk reeds in strijd met het bestemmingsplan. De beroepsgrond slaagt niet.
Rechtelijke Instantie : Rechtbank Gelderland
Datum Uitspraak : 29-04-2026
Eclinummer : ECLI:NL:RBGEL:2026:3355
Ruud Veenhof