Het beheerplan is niet doorslaggevend voor de vraag of een maatregel direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied. Het gaat om de aard van de maatregel en de relatie ervan tot de instandhoudingsdoelen. Of sprake is van significante effecten speelt daarbij geen rol. Alleen die onderdelen van de te treffen maatregelen die met de instandhoudingsdoelen verband houden of hiervoor nodig zijn, zijn uitgezonderd van de vergunningplicht. De maatregelen mogen tegelijk – secundair – een ander doel dienen, zolang de maatregelen primair voor het beheer worden genomen.
Casus
Het college van gedeputeerde staten van Flevoland heeft aan Staatsbosbeheer een natuurvergunning (artikel 2.7, tweede lid, van de Wet natuurbescherming (Wnb)) verleend voor het uitvoeren van vernattingsmaatregelen en de aanleg van een inundatiegebied in de Oostvaardersplassen. Het vernatten van het natuurgebied is volgens Staatsbosbeheer nodig met het oog op de instandhoudingsdoelstellingen van de beschermde vogelsoorten. Het college heeft op 17 februari 2022 de gevraagde natuurvergunning geweigerd omdat deze vernattingsmaatregelen geen project zijn waarvoor een natuurvergunning nodig is. Twee milieustichtingen hebben beroep ingesteld, omdat volgens hen de vernattingsmaatregelen wel degelijk vergunningplichtig zijn en deze vergunning niet verleend kan worden. Het project is namelijk niet alleen nodig voor het beheer van de Oostvaardersplassen, maar bevordert ook recreatieve doelen. De rechtbank Midden-Nederland heeft de beroepen ongegrond verklaard. De stichtingen hebben hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Rechtsvraag
Wanneer is er sprake van een beheermaatregel?
Uitspraak
Uit artikel 2.7, tweede lid, van de Wnb volgt dat een project dat direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied zonder vergunning mag worden uitgevoerd. Kortweg wordt dit een beheermaatregel genoemd.
Een bestuursorgaan moet in dat kader vaststellen:
a. wat het project of de activiteit inhoudt,
b. of het project dan wel de activiteit daadwerkelijk bijdraagt aan het behalen van de instandhoudingsdoelen van een gebied, en
c. of dit ook het hoofddoel is van het project of de activiteit.
Alleen als de vragen b en c bevestigend beantwoord kunnen worden, mag het bestuursorgaan het project of de activiteit kwalificeren als beheermaatregel. Voor de beoordeling van deze vragen is het bestuursorgaan als eerste aan zet.
Bij de vaststelling van de vraag of een project of activiteit gekwalificeerd mag worden als beheermaatregel zijn ook nog de volgende aandachtspunten van belang:
i. Dat een project of activiteit in een beheerplan voor een Natura 2000-gebied is opgenomen is geen voorwaarde of vereiste om deze te mogen aanmerken als beheermaatregel.
Dit neemt niet weg dat een beheerplan relevante informatie kan bevatten over de instandhoudingsdoelen en andere maatregelen die binnen het Natura 2000-gebied worden genomen. Deze informatie kan in een specifieke situatie helpen te bepalen of sprake is van een beheermaatregel. In de praktijk zal met name het beheerplan behulpzaam zijn bij de vraag hoe het project of de activiteit waar het om gaat samenhangt met (het halen van) alle instandhoudingsdoelen van het betrokken Natura 2000-gebied.
ii. Het is geen vereiste dat het project of de activiteit alle instandhoudingsdoelen van het gebied behaalt of daaraan bijdraagt. De gevolgen van de maatregel moeten wel worden beoordeeld in samenhang met de instandhoudingsdoelen van het gebied. Hoe dit uitpakt voor een gegeven project of activiteit zal van de omstandigheden van het geval afhangen en zal in de praktijk een ecologische beoordeling vergen.
iii. Het enkele feit dat een project of activiteit significante negatieve gevolgen kan hebben voor een of meer aangewezen habitattypen of habitatsoorten, is niet doorslaggevend voor de vraag of deze een beheermaatregel kan zijn.
iv. Uitsluitend de onderdelen van het project of de activiteit die verband houden met de instandhoudingsdoelen of hiervoor nodig zijn, zijn uitgezonderd van de vergunningplicht (dat wil zeggen: tellen als beheermaatregel).
Rechtelijke Instantie : Raad van State
Datum Uitspraak : 14-05-2025
Eclinummer : ECLI:NL:RVS:2025:2198
Sybren Koopmans